W astronomii Jutrzenka to właściwie planeta Wenus. Gwiazda Poranna, którą najdłużej widać nad ranem, tuż przed wschodem Słońca, kiedy gwiazdy stają się niewidoczne, bo zostają zdominowane przez światło słoneczne. U Słowian Gwiazda Poranna była prawdopodobnie siostrą Słońca (Daźboga – Swarożyca), która zapowiadała jego przyjście.

Bogini Jutrzenka

Jutrzenkę odnajdujemy głównie w folklorze. Ponoć poranna rosa to kolczyki Jutrzenki, która gubi je biegnąc przed wschodzącą kulą słoneczną. Nieco później te błyszczące jak kryształy drobiny zbiera co do jednej właśnie Słońce, dlatego rosa znika zaraz po poranku.

Echo tego motywu odnajdujemy w znacznie starszych mitologiach, w tym indyjskiej, w której Jutrzenka, znana jako Uszas (Brzask), pojawia się o wschodzie odziana w światło i… rozrzuca wokół swoje różowe szaty. To porównanie nie kończy się w tym miejscu, bo naga Uszas pokazująca swoje piersi to nawiązanie do krowy ukazującej wymiona - i nie ma w tym porównaniu nic obrażającego. Krowy to obłoki na niebie o świtaniu, które bogini wypuszczała z zamknięcia, a jako matka tej kosmicznej rogacizny wyjeżdża na nieboskłon w wozie zaprzężonym w byki.

W mitologii greckiej Jutrzenka utożsamiana jest z Eos, piękną i potężną boginią świtu. Ona i jej rodzeństwo Helios (Słońce) i Selene (Księżyc) byli zaliczani do bogów-tytanów drugiej generacji. Eos wznosiła się w niebo z rzeki Okeanos (Oceanus) na początku każdego dnia, a jej promienie światła rozpraszały mgły nocy. Przedstawiano ją powożącą rydwan ciągnięty przez skrzydlate konie albo unoszącą się na własnych skrzydłach.

Pamiętanie rozrzucania szat o poranku? U Greków Eos miała niezaspokojone pragnienie przystojnych młodych mężczyzn. Niektórzy twierdzą, że było to wynikiem klątwy rzuconej na nią przez boginię Afrodytę. Do jej kochanków należeli Orion, Phaethon, Kephalos (Cephalus) i Tithonos (Tithonus), z których trzech porwała do odległych krain. Jej oficjalnym małżonkiem został trojański książę Tithonos. Kiedy bogini poprosiła Zeusa o nieśmiertelność, zapomniała wspomnieć o wiecznej młodość. Z czasem zmarniała ze starości i przekształciła się w… konika polnego.

Starożytny Rzym zaadoptował piękną Eos pod imieniem Aurora. Jej mitologia i atrybuty u Rzymian są takie same jak greckiej Eos. Jej imię oznacza po prostu "świt" lub "wschód słońca", a z czasem słowo to zaczęło oznaczać wschód jako taki, a także ludy ze wschodnich krain. Jej imię może być związane z łacińskim aurum, oznaczającym "złoto" - poprzez wspólną ideę jasności.

Bardzo ciekawie o bogini świtu i brzasku pisał Owidiusz w swoich "Metamorfozach". Najwybitniejszy elegik starożytności opisuje niebiańską istotę jako wiecznie młodą i pierwszą, która się budzi, aby mogła przynieść światło dnia w swoim rydwanie, którym jedzie po niebie przed Słońcem. Aurora ma purpurowy płaszcz, który rozpościera się za nią, gdy galopuje po niebie. Bogini rozrzuca przed sobą róże i inne kwiaty, które o poranku tak oszałamiająco pachną. Aurora jest też matką czterech wiatrów, chociaż akurat ta część jej legendy jest grecka. Jeden z wariantów pisowni jej imienia, czyli Aurura, oznacza bryzę lub wiatr.

W Kościele katolickim za odpowiednik Jutrzenki można uznać Jutrznię, czyli część liturgii godzin odmawianych mniej więcej o wschodzie Słońca. Jutrznia celebrowana o brzasku jest też wspomnieniem Zmartwychwstania Pańskiego, ponieważ o tej porze zmartwychwstały Chrystus ukazał się niewiastom, a wschodzące Słońce jest obrazem zmartwychwstałego Zbawiciela oświecającego całą ludzkość blaskiem swojego powstania. Wolna, piękna, naga bogini zapowiadająca boga Słońca nie mogła ostać się w chrześcijańskiej wersji świata. Bóg Słońca też zresztą przepadł, chyba że od dziś nieco inaczej spojrzycie na świt i nadciągającą potęgę naszej promiennej gwiazdy.

Zobacz co przygotowaliśmy z naszym wyobrażeniem Jutrzenki:

sukienka-jutrzenka.jpgtank-top-damski-jutrzenka.jpgt-shirt-damski-jutrzenka.jpgt-shirt-meski-jutrzenka.jpg

Źródła:

https://www.lazienki-krolewskie.pl/pl/rzezby/jutrzenka

http://pantheion.pl/Planeta-Wenus-w-wierzeniach-Slowian

https://www.thaliatook.com/OGOD/roman.php

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/owidiusz;3952899.html

https://www.theaurorazone.com/about-the-aurora/aurora-legends/

https://www.talesbeyondbelief.com/roman-gods/aurora.htm

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Eos;3898195.html

https://www.theoi.com/Titan/Eos.html